Shloka 22
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
दौर्मनस्यं शिथिलयन्सर्वं दिष्टवशानुगम् / मन्वानो ऽनन्तरं कृत्यं कर्तुमर्हस्यसंशयम्
Transliteration
daurmanasyaṃ śithilayansarvaṃ diṣṭavaśānugam / manvāno 'nantaraṃ kṛtyaṃ kartumarhasyasaṃśayam
Translation
دل کی پژمردگی کو ڈھیلا کرو؛ یہ سب تقدیر کے تابع ہوا سمجھ کر، اب جو اگلا فرض ہے اسے بے شک انجام دینا تمہارے لیے مناسب ہے۔
Word by Word
daurmanasyamdejection; despondency
daurmanasyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaurmanasya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
śithilayanrelaxing; loosening
śithilayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√śithil (धातु/नामधातु) + शतृ (present participle)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे—'शिथिलयन्' (loosening/relaxing)
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनामसदृश
diṣṭa-vaśa-anugamsubject to fate; following destiny’s control
diṣṭa-vaśa-anugam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdiṣṭa (प्रातिपदिक) + vaśa (प्रातिपदिक) + anuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः—'दिष्टस्य वशम् अनुगम्' (following the control of fate)
manvānaḥthinking
manvānaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√man (धातु) + शानच् (present middle participle)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'मन्वानः' (thinking/considering)
anantaramnext; immediately following
anantaram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootanantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (as adverb)
kṛtyamthe duty; what must be done
kṛtyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṛtya (प्रातिपदिक; √kṛ + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कृत्य (gerundive/obligatory act: 'what should be done')
kartumto do
kartum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु) + तुमुन्
Formतुमुनन्त (infinitive), प्रयोजनार्थ (for doing)
arhasiyou ought; you are fit
arhasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√arh (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
asaṃśayamundoubtedly
asaṃśayam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roota-saṃśaya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय-प्रयोग (adverb): 'without doubt'