Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 24
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
मनसैव जगत्सर्वं स्रष्टुं संहर्तुमेव च / विधातुं स्वेच्छया ब्रह्मन्भवाञ्छक्रोत्यसंशयम्
Transliteration
manasaiva jagatsarvaṃ sraṣṭuṃ saṃhartumeva ca / vidhātuṃ svecchayā brahmanbhavāñchakrotyasaṃśayam
Translation
اے برہمن! تم محض اپنے ذہن سے ہی سارے جگت کو پیدا کرنے، مٹانے اور اپنی مرضی سے اس کی تدبیر کرنے پر بے شک قادر ہو۔
Word by Word
मनसाby (your) mind
मनसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphatic
जगत्the world
जगत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
सर्वम्entire
सर्वम्:
विशेषण (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; agrees with जगत्
स्रष्टुम्to create
स्रष्टुम्:
प्रयोजन/कर्मार्थ (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → स्रष्टुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त, तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); ‘to create’
संहर्तुम्to destroy/withdraw
संहर्तुम्:
प्रयोजन/कर्मार्थ (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootसम्+हृ (धातु) → संहर्तुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त, तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); ‘to withdraw/destroy’
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphatic
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विधातुम्to ordain/arrange
विधातुम्:
प्रयोजन/कर्मार्थ (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootवि+धा (धातु) → विधातुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त, तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); ‘to arrange/ordain’
स्वेच्छयाby (your) own will
स्वेच्छया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular; समास: स्व + इच्छा (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः) ‘one’s own will’
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (सम्बोधन-रूप), सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (address)
भवान्you
भवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; honorific pronoun ‘you’
शक्रोतिcan
शक्रोति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘is able/can’
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअसंशय (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative); ‘without doubt’