Shloka 13
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं तेन सर्वं नियम्यते / निमित्तमात्रमन्यत्तु स एव सकलेशिता
Transliteration
kālaṃ kañcitpratīkṣadhvaṃ tena sarvaṃ niyamyate / nimittamātramanyattu sa eva sakaleśitā
Translation
کچھ مدت انتظار کرو؛ سب کچھ زمانہ ہی کے حکم سے چلتا ہے۔ باقی سب محض سببِ ظاہری ہے—وہی سب کا مالک ہے۔
Word by Word
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कञ्चित्some (a certain)
कञ्चित्:
Karma (कर्म/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite) — ‘some’
प्रतीक्षध्वम्wait
प्रतीक्षध्वम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + √ईक्ष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
तेनby that (time)
तेन:
Karana (करण/Instrument-Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by that (time)’
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नियम्यतेis controlled/regulated
नियम्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + √यम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive) — ‘is regulated’
निमित्तमात्रम्a mere instrument/cause
निमित्तमात्रम्:
Karta (कर्ता/Subject—of implied ‘asti’)
TypeNoun
Rootनिमित्त + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः—‘मात्रं निमित्तम्’ (mere cause)
अन्यत्the other (thing)
अन्यत्:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut
तु:
Nipata (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (‘but/indeed’)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवalone/indeed
एव:
Nipata (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात
सकल-ईशिताthe lordship over all
सकल-ईशिता:
Karta (कर्ता/Subject—predicate nominative)
TypeNoun
Rootसकल + ईशिता (प्रातिपदिक; √ईश् धातु-निष्पन्न)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘सकलस्य ईशिता’ (rulership over all)