Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 16

सगरदिग्विजयः

Sagara’s World-Conquest / Digvijaya

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

yasyāṣṭādaśamaṇḍalādhipatibhiḥ sevārthamabhyāgataiḥ prakhyātoruparākramairnṛpaśatairmūrddhābhiṣiktaiḥ pṛthak / saṃviṣṭairmaṇiviṣṭareṣu nitarāmadhyāsyamānāmaraiḥ śakrasyeva virājate divi sabhā ratnaprabhodbhāsitā

جس کی مجلس آسمان میں جواہرات کی روشنی سے جگمگاتی ہوئی شکر (اندَر) کی سبھا کی مانند درخشاں ہے؛ اٹھارہ منڈلوں کے حاکم خدمت کے لیے حاضر ہیں، اور مشہور شجاعت والے، جدا جدا تاج پوشی یافتہ سینکڑوں راجے، نیز جواہراتی آسنوں پر بیٹھے ہوئے دیوتا اس سبھا کو رونق بخشتے ہیں۔

yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
aṣṭādaśa-maṇḍala-adhipatibhiḥby the rulers of the eighteen provinces/circles
aṣṭādaśa-maṇḍala-adhipatibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootaṣṭādaśa (संख्या-प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक) + adhipati (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (maṇḍalānām adhipatayaḥ) with dvigu-like numeral qualifier
sevā-arthamfor the purpose of service
sevā-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootsevā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; accusative sense used adverbially (purpose)
abhyāgataiḥhaving come/arrived
abhyāgataiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootabhi-√gam (गम् धातु) + āgata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/ktá), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifying adhipatibhiḥ
prakhyāta-uru-parākramaiḥwith renowned great valor
prakhyāta-uru-parākramaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootprakhyāta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + uru (प्रातिपदिक) + parākrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; कर्मधारयः—‘prakhyātaś ca uruś ca parākramaḥ’ (renowned great valor) qualifying nṛpaśataiḥ
nṛpa-śataiḥby hundreds of kings
nṛpa-śataiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + śata (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; समासः—षष्ठी/कर्मधारय-सदृशः ‘nṛpāṇāṃ śatāni’ (hundreds of kings)
mūrdhābhiṣiktaiḥcrowned/anointed
mūrdhābhiṣiktaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक) + abhi-√sic (सिच् धातु) + sikta (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; समासः—तत्पुरुषः ‘mūrdhni abhiṣiktāḥ’ (crowned/anointed on the head) qualifying nṛpaśataiḥ
pṛthakseparately, in distinct groups
pṛthak:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
saṃviṣṭaiḥseated
saṃviṣṭaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsam-√viś (विश् धातु) + viṣṭa (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifying nṛpaśataiḥ (understood)
maṇi-viṣṭareṣuon jewel-seats/thrones
maṇi-viṣṭareṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaṇi (प्रातिपदिक) + viṣṭara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः ‘maṇīnāṃ viṣṭarāḥ’ (jewel-studded seats)
nitarāmexceedingly, very much
nitarām:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitarām (अव्यय)
FormAdverb (emphatic)
adhyāsyamānaiḥbeing occupied/sat upon
adhyāsyamānaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootadhi-√ās (आस् धातु) + adhyāsyamāna (कृदन्त)
FormPresent passive participle (शानच्/मान), Masculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifying amaraiḥ
amaraiḥby the immortals (gods)
amaraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootamara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
śakrasyaof Indra
śakrasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
ivalike
iva:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormParticle of comparison (उपमा-वाचक)
virājateshines, is splendid
virājate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√rāj (राज् धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada
diviin heaven
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
sabhāassembly hall, court
sabhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsabhā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ratna-prabhā-udbhāsitāillumined by the radiance of jewels
ratna-prabhā-udbhāsitā:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootratna (प्रातिपदिक) + prabhā (प्रातिपदिक) + ud-√bhās (भास् धातु) + udbhāsita (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; PPP (क्त) ‘udbhāsita’; समासः—तत्पुरुषः ‘ratnānāṃ prabhayā udbhāsitā’ qualifying sabhā