Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै

utsṛṣṭe sve ca vidhinā ākhyānādau yathāvidhi / āsanānyupakḷptāni sauvarṇāni tu pañca vai

اپنی اپنی ودھی کے مطابق آکھ्यान کے آغاز میں یथاوِدھی سب کچھ ہو جانے پر پانچ سونے کے آسن تیار کیے گئے۔

उत्सृष्टेwhen (it was) released/let go
उत्सृष्टे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeAdjective
Rootउत्सृष्ट (कृदन्त; √सृज् धातु)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) — ‘having been released/let go’ (locative absolute sense)
स्वेin one’s own (proper place/condition)
स्वे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषण
and
:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विधिनाby the prescribed rule/rite
विधिना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
आख्यान-आदौat the beginning of the narration
आख्यान-आदौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ ‘आख्यानस्य आदौ’
यथा-विधिaccording to rule
यथा-विधि:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (adverbial)
आसनानिseats
आसनानि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
उपकॢप्तानिprepared/arranged
उपकॢप्तानि:
विशेषण (Qualifier of āsanāni)
TypeAdjective
Rootउपकॢप्त (कृदन्त; √कॢप् धातु)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
सौवर्णानिgolden
सौवर्णानि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसौवर्ण (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषण
तुindeed/but
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या (indeclinable numeral in usage); विशेषण (qualifies āsanāni)
वैindeed/truly
वै:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक निपात (emphatic particle)