Shloka 79
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे
Transliteration
marutaste tu vikhyātā gatāste saptasaptakāḥ / pṛthivyāṃ prathamaskandho dvitīyaścāpi bhāskare
Translation
وہ ‘مرُت’ کے نام سے مشہور ہوئے؛ وہ سات سات کے گروہ بن کر چلے گئے۔ زمین میں پہلا اسکندھ ہے اور دوسرا بھاسکر (سورج) میں۔
Word by Word
marutaḥMaruts/wind-deities
marutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmarut (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
tethose/they
te:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मरुतः इति विशेषण
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
vikhyātāḥwell-known
vikhyātāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-khyāta (कृदन्त; √khyā)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मरुतः इति विशेषण
gatāḥgone/assigned (having gone)
gatāḥ:
Kriyā-sāmānādhikaraṇa (क्रियासमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त; √gam)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (अर्थे) ‘गताः’ = ‘स्थिताः/प्राप्ताः’
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; पुनरुक्त-प्रयोगः (anaphoric)
sapta-saptakāḥseven groups of seven
sapta-saptakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsapta (संख्या) + saptaka (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numeral compound; ‘सप्तानां साप्तकानाम्’/‘सप्त साप्तकाः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
pṛthivyāmon earth
pṛthivyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
prathama-skandhaḥthe first group/cluster
prathama-skandhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprathama (प्रातिपदिक) + skandha (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: ‘प्रथमः स्कन्धः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dvitīyaḥthe second (group)
dvitīyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अध्याहृतः) ‘स्कन्धः’ इति
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle; also/even)
bhāskarein the Sun
bhāskare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन