Shloka 71
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता
Transliteration
taṃ garbhaṃ saptadhā kṛtvā hyekaikaṃ saptadhā punaḥ / kuliśena bibhedendrastato ditirabudhyatā
Translation
اس جنین کو سات حصوں میں تقسیم کر کے، اور پھر ہر حصے کو مزید سات ٹکڑوں میں کاٹ کر، اِندر نے انہیں وجرا سے الگ کر دیا۔ تب دیتی جاگ گئی۔
Word by Word
tamthat (fetus)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
garbhamthe fetus
garbham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg)
saptadhāsevenfold
saptadhā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — into seven parts
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु—कृ (to do/make)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle) — indeed
eka-ekameach (one)
eka-ekam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (iterative sense) ‘each one’; नपुंसकलिङ्ग (n), द्वितीया (2nd/acc), एकवचन (sg); विशेषणम् (qualifies implied ‘part’)
saptadhāsevenfold
saptadhā:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — into seven parts
punaḥagain
punaḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — again
kuliśenawith the thunderbolt
kuliśena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkuliśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n), तृतीया (3rd/inst), एकवचन (sg)
bibhedasplit
bibheda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhid (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपद
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय — thereafter
ditiḥDiti
ditiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootditi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), प्रथमा (1st/nom), एकवचन (sg)
abudhyatādid not realize/notice
abudhyatā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roota-budh (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg), आत्मनेपद; धातु—बुध् (to know/awake) उपसर्ग—अ (neg/privative) = ‘did not notice/was not aware’