Shloka 51
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने
Transliteration
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥ khitaḥ / evaṃ bhavatu garbhe tu śucirbhava tapodhane
Translation
تب مہاتेज ماریچی کشیپ نہایت رنجیدہ ہو کر دِتی سے بولا— “یوں ہی ہو؛ مگر اے تپ کے خزانے، حمل کے زمانے میں پاکیزہ رہنا۔”
Word by Word
प्रति-उवाचreplied
प्रति-उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महत् तेजः यस्य) विशेषण (कश्यपः)
दितिम्Diti
दितिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परम-दुःखितःextremely sorrowful
परम-दुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + दुःखित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (परमं दुःखितः) विशेषण (महातेजाः)
एवम्thus
एवम्:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
भवतुlet it be
भवतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष, एकवचन
गर्भेin the womb
गर्भे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
शुचिःpure
शुचिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वम्/दिति)
भवbe
भव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन
तपः-धनेO treasure of austerity
तपः-धने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तपसः धनम्)