Shloka 20
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः
Transliteration
mahimnā vyāpya saṃtasthe bahumūrttiramitrajit / sa eva tapati vyomni candrasūryatvamāsthitaḥ
Translation
وہ دشمنوں کو جیتنے والا، کثیر صورتوں والا، اپنی مہیمہ سے سب میں پھیل کر قائم ہو گیا۔ وہی آسمان میں چاند اور سورج کا روپ دھار کر تپنے لگا۔
Word by Word
महिम्नाby (his) greatness
महिम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootव्याप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
संतस्थेstood / remained
संतस्थे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + सम्- (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
बहुमूर्त्तिःhaving many forms
बहुमूर्त्तिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (बहवः मूर्तयः यस्य सः)
अमित्रजित्conqueror of enemies
अमित्रजित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक) + जित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अमित्रान् जयति इति)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात
तपतिshines / burns
तपति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
व्योम्निin the sky
व्योम्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
चन्द्रसूर्यत्वम्the state of being moon and sun
चन्द्रसूर्यत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद + त्व-प्रत्यय (चन्द्रत्वं सूर्यत्वं च इति भावः)
आस्थितःhaving assumed
आस्थितः:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + आ- (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having assumed’