Shloka 32
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
स हन्त्यसमानशेषेण वैरान्तकरणोन्मुखः / तस्माद्भयाद्धि निष्क्रान्ता वयं जीवितकाङ्क्षिणः
Transliteration
sa hantyasamānaśeṣeṇa vairāntakaraṇonmukhaḥ / tasmādbhayāddhi niṣkrāntā vayaṃ jīvitakāṅkṣiṇaḥ
Translation
وہ دشمنی کا خاتمہ کرنے پر آمادہ ہو کر، ناہموار طور پر کچھ بھی باقی نہ چھوڑتے ہوئے قتل و غارت کرتا ہے؛ اسی خوف سے ہم جان کی آرزو میں نکل آئے ہیں۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
हन्तिkills
हन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
असमान-शेषेणwithout leaving any remainder
असमान-शेषेण:
Karana (करण)
TypeIndeclinable
Rootअसमान (प्रातिपदिक) + शेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन (Instrumental singular) used adverbially; ‘with unequal remainder’ → ‘without leaving any remainder’
वैर-अन्त-करण-उन्मुखःintent on bringing the enmity to an end
वैर-अन्त-करण-उन्मुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवैर (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + करण (प्रातिपदिक) + उन्मुख (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण of सः
तस्मात्from him/therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
भयात्from fear
भयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/causal
निष्क्रान्ताःhaving fled / having gone out
निष्क्रान्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिष्क्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रम् with निṣ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; past passive participle used predicatively
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन
जीवित-काङ्क्षिणःdesiring life
जीवित-काङ्क्षिणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + काङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; विशेषण of वयम्