Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Vasiṣṭha-gamana

Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara

विषयं स नृपस्तस्य सद्यः प्रणतिमेष्यति / विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्

viṣayaṃ sa nṛpastasya sadyaḥ praṇatimeṣyati / vijitya nṛpatīnsarvānkṛtvā ca svapadānugān

وہ بادشاہ فوراً ہی اس کے علاقے کو مطیع کر لے گا؛ سب بادشاہوں کو فتح کرکے انہیں اپنے قدموں کا تابع بنا دے گا۔

viṣayamterritory, domain
viṣayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nṛpaḥking
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tasyaof him/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAdverb (क्रियाविशेषण अव्यय)
praṇatimsubmission, obeisance
praṇatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpraṇati (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
eṣyatiwill go/come; will resort to
eṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rooti (इ/ए धातु)
FormLuṭ (लुट्, Periphrastic Future), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
vijityahaving conquered
vijitya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi√ji (जि धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), expressing prior action (पूर्वक्रिया)
nṛpatīnkings
nṛpatīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
sarvānall
sarvān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); agrees with nṛpatīn
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), expressing prior action (पूर्वक्रिया)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
sva-pada-anugānfollowers of his own command/party
sva-pada-anugān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक) + anuga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: svapadānugāḥ = those who follow one’s own position/command