Shloka 92
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
भवत्यभीप्सितं किञ्चिद्दर्ल्लभं भुवनत्रये / संक्षेपेण मयाख्यातं व्रतं हैहयभूभुजः / जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते
Transliteration
bhavatyabhīpsitaṃ kiñciddarllabhaṃ bhuvanatraye / saṃkṣepeṇa mayākhyātaṃ vrataṃ haihayabhūbhujaḥ / jāmadagnyasya ca mune kimanyatkathayāmi te
Translation
تینوں جہانوں میں جو کچھ بھی نایاب اور مطلوب ہو، وہ حاصل ہو جاتا ہے۔ میں نے ہَیہَیہ بادشاہ اور جامدگنی مُنی کے ورت کا بیان اختصار سے کر دیا؛ اب تمہیں اور کیا سناؤں؟
Word by Word
bhavatibecomes/occurs
bhavati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
abhīpsitamthe desired (thing)
abhīpsitam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootabhīpsita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √āp/īps ‘to desire’)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); भूतकृत्/कृतप्रत्यय (desired)
kiñcitsomething
kiñcit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiñcit (सर्वनाम/अव्यय-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); अनिश्चितपरिमाण (something)
durlabhamhard to obtain
durlabham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); विशेषण
bhuvana-trayein the three worlds
bhuvana-traye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhuvana + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन (singular)
saṃkṣepeṇabriefly/in summary
saṃkṣepeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsaṃkṣepa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbial use)
mayāby me
mayā:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular); उत्तमपुरुष-सर्वनाम
ākhyātamhas been told/declared
ākhyātam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√khyā (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle/कृतप्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
vratamvow/observance
vratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
haihaya-bhū-bhujaḥof the Haihaya king (earth-ruler)
haihaya-bhū-bhujaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothaihaya + bhū-bhuj (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular)
jāmadagnyasyaof Jāmadagnya (Paraśurāma)
jāmadagnyasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjāmadagnya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (singular)
kimwhat?
kim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); प्रश्नवाचक (interrogative)
anyatother/else
anyat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); विशेषण
kathayāmiI tell/narrate
kathayāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kath (धातु; कथयति)
Formलट् (Present/लट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); परस्मैपद
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन (singular)