Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 69
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
यः पूर्वं राम बाणेन द्रवन्पृष्ठे ऽभिताडितः / तालजङ्घो ऽपतद्भूमौ मूर्छितो गाढवेदनः
Transliteration
yaḥ pūrvaṃ rāma bāṇena dravanpṛṣṭhe 'bhitāḍitaḥ / tālajaṅgho 'patadbhūmau mūrchito gāḍhavedanaḥ
Translation
جو پہلے رام کے تیر سے بھاگتے ہوئے پیٹھ پر زخمی ہوا تھا، وہی تالَجَنگھ سخت درد سے بے ہوش ہو کر زمین پر گر پڑا۔
Word by Word
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूर्वम्formerly/before
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/पूर्व-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
रामO Rāma
राम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
बाणेनby an arrow
बाणेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
द्रवन्running
द्रवन्:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
TypeAdjective
Rootद्रवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √द्रु/द्रव् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present participle/शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while running)
पृष्ठेon the back
पृष्ठे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अभिताडितःstruck/lashed
अभिताडितः:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअभि-ताडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ताड् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: अभि-
तालजङ्घःTālajaṅgha
तालजङ्घः:
समानााधिकरण (Apposition to यः)
TypeNoun
Rootतालजङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपतत्fell
अपतत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मूर्छितःfainted
मूर्छितः:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमूर्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मूर्छ् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गाढवेदनःhaving intense pain
गाढवेदनः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootगाढवेदन (प्रातिपदिक; गाढ + वेदन)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण