Shloka 20
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
पितरः पिण्डदानाद्यैः प्राप्स्यन्ति गतिमक्षयाम् / पितॄनुद्दिश्य तत्रासौ तर्प्पितेषु द्विजातिषु
Transliteration
pitaraḥ piṇḍadānādyaiḥ prāpsyanti gatimakṣayām / pitṝnuddiśya tatrāsau tarppiteṣu dvijātiṣu
Translation
پِنڈ دان وغیرہ سے پِتر اَکشَی گتی پاتے ہیں۔ وہاں اس نے پِتروں کو مدّنظر رکھ کر سیر کیے گئے دِوِجوں کے درمیان (یہ عمل انجام دیا)۔
Word by Word
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), प्रथमा (1st case), बहुवचन
पिण्डrice-ball offering
पिण्ड:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद
दानgift, giving
दान:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद
आद्यैःby (rites) beginning with piṇḍa-offering etc.
आद्यैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), तृतीया (3rd case), बहुवचन; समस्तपद: पिण्ड-दान-आद्य (तत्पुरुष: ‘beginning with piṇḍa-giving’, i.e., etc.)
प्राप्स्यन्तिwill attain
प्राप्स्यन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
गतिम्state, course, destiny
गतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (2nd case), एकवचन
अक्षयाम्imperishable
अक्षयाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गतिम्’)
पितॄन्the ancestors
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), द्वितीया (2nd case), बहुवचन
उद्दिश्यintending/for (them)
उद्दिश्य:
Prayojana/Intention (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootउद्-√दिश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) in -य, अव्ययभाव
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक
असौhe
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तर्पितेषुwhen (they) had been satisfied
तर्पितेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतर्पित (प्रातिपदिक; कृदन्त from √तृप्, णिच्)
Formपुंलिङ्ग (masc.), सप्तमी (7th case), बहुवचन; भूतकर्मणि क्त (past passive participle)
द्विजातिषुamong the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजातिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्विजाति (प्रातिपदिक: द्वि + जाति)
Formपुंलिङ्ग (masc.), सप्तमी (7th case), बहुवचन; द्विगु-समास (two-born)