Shloka 4
Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्
Devanagari script
द्दष्ट्वाश्रमपदं रम्यं मुनीनागच्छतः पथि / कस्येदमिति पप्रच्छुर्भाविकर्मप्रचोदिताः
Transliteration
ddaṣṭvāśramapadaṃ ramyaṃ munīnāgacchataḥ pathi / kasyedamiti papracchurbhāvikarmapracoditāḥ
Translation
راستے میں جاتے ہوئے منیوں نے ایک دلکش آشرم دیکھا اور تقدیر کے کرم سے اُکس کر پوچھا—یہ کس کا ہے؟
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having seen’
आश्रम-पदम्the hermitage-abode
आश्रम-पदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—आश्रमस्य पदम् (the place/abode of the hermitage)
रम्यम्charming
रम्यम्:
विशेषण (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying आश्रमपदम्)
मुनीन्sages
मुनीन्:
कर्म (Karma/Object of ‘seeing’ implied)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आगच्छतःof (them) coming
आगच्छतः:
सम्बन्ध (Genitive relation to मुनीन्/implicit agents)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन/बहुवचन-रूपसाम्य; ‘of (those) coming’
पथिon the path
पथि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
कस्यwhose
कस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; interrogative ‘whose’
इदम्this
इदम्:
विषय (Predicate/subject complement)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here with ‘कस्य’ = ‘this (place)’
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
पप्रच्छुःthey asked
पप्रच्छुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootप्र + प्रच्छ् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
भावि-कर्म-प्रचोदिताःimpelled by destined karma
भावि-कर्म-प्रचोदिताः:
विशेषण (Adjectival to कर्ता ‘they’)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक) + प्रचोदित (प्र + चुद् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—भावि कर्मणा प्रचोदिताः (impelled by future karma/fate)