Shloka 31
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
यं कामः क्रोध उद्वेगो भयं नाविशते कदा / वेदस्मृतिपुराणेषु संहितासु च भामिनि
Transliteration
yaṃ kāmaḥ krodha udvego bhayaṃ nāviśate kadā / vedasmṛtipurāṇeṣu saṃhitāsu ca bhāmini
Translation
اے بھامنی! جس پر خواہش، غضب، اضطراب اور خوف کبھی غالب نہیں آتے—وہ وید، سمرتی، پران اور سنہیتاؤں میں مشہور ہے۔
Word by Word
यम्whom
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म—‘whom’ (refers to Vināyaka)
कामःdesire
कामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
उद्वेगःagitation/anxiety
उद्वेगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
भयम्fear
भयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय—निषेध
आविशतेenters/affects
आविशते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (विशते) उपसर्गः ‘आ-’
कदाever/at any time
कदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formअव्यय—प्रश्न/कालवाचक क्रियाविशेषण (when/ever)
वेदस्मृतिपुराणेषुin the Vedas, Smṛtis, and Purāṇas
वेदस्मृतिपुराणेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेद-स्मृति-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (वेदाः च स्मृतयः च पुराणानि च)
संहितासुin the Saṃhitās
संहितासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय—समुच्चय (conjunction)
भामिनिO radiant lady (address)
भामिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन