Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter

गणेशं चाभितो वीक्ष्य निर्विकारमवस्थितम् / क्रोधाविष्टो भृशं भूत्वा प्राक्षिपत्स्वपरश्वधम्

gaṇeśaṃ cābhito vīkṣya nirvikāramavasthitam / krodhāviṣṭo bhṛśaṃ bhūtvā prākṣipatsvaparaśvadham

گنیش کو چاروں طرف سے دیکھنے پر بھی وہ بےتغیر کھڑا رہا؛ تب شدید غصّے میں بھر کر اس نے اپنا پرشْوَध (کلہاڑا) پھینک دیا۔

gaṇeśamGaṇeśa
gaṇeśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇeśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
abhitaḥfrom all sides / around
abhitaḥ:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootabhitaḥ (अव्यय)
FormAdverb (परितोवाचक-अव्यय) ‘around/near’
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi-√īkṣ (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त) ‘having looked at’
nirvikāramunperturbed
nirvikāram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnir+vikāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; ‘unchanging, without agitation’
avasthitamstanding
avasthitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootava-√sthā (धातु; क्त)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; past participle ‘standing/situated’
krodha-āviṣṭaḥseized by anger
krodha-āviṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha+āviṣṭa (प्रातिपदिक; ā-√viś-क्त)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ‘possessed by anger’
bhṛśamviolently
bhṛśam:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
FormAdverb (तीव्रतावाचक-अव्यय) ‘greatly’
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त) ‘having become’
prākṣipatthrew
prākṣipat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kṣip (धातु)
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada, 3rd Person, Singular; ‘threw’
sva-paraśvadhamhis own axe
sva-paraśvadham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva+paraśvadha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; कर्मधारय ‘his own axe’