Shloka 52
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
वाग्युद्धं च तयोरासीन्मिथो हस्तविकर्षणम् / दृष्ट्वा सकन्दस्तु संभ्रान्तो बोधयामास तौ तदा
Transliteration
vāgyuddhaṃ ca tayorāsīnmitho hastavikarṣaṇam / dṛṣṭvā sakandastu saṃbhrānto bodhayāmāsa tau tadā
Translation
ان دونوں میں کلامی جنگ اور ایک دوسرے کے ہاتھ کھینچنا شروع ہوا؛ یہ دیکھ کر سکند گھبرا گیا اور اسی وقت دونوں کو سمجھایا۔
Word by Word
vāk-yuddhamverbal fight
vāk-yuddham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक) + yuddha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘वाचां युद्धम्’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
tayoḥof the two
tayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (genitive), द्विवचन (dual)
āsītwas/occurred
āsīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
mithasmutually
mithas:
Prakaraṇa (प्रकार/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmithas (अव्यय)
Formअव्यय; परस्परार्थक (reciprocal adverb)
hasta-vikarṣaṇampulling of hands (grappling)
hasta-vikarṣaṇam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक) + vikarṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘हस्तस्य विकर्षणम्’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु) + ktvā (कृत्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
sa-kandaḥSkanda
sa-kandaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + kanda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह-समास/उपपद: ‘कन्देन सह’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्कन्द-नामरूपेण (Skanda)
tubut/indeed
tu:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (but/indeed)
saṃbhrāntaḥalarmed
saṃbhrāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-√bhram (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘agitated/alarmed’
bodhayāmāsaadmonished/informed
bodhayāmāsa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbudh (धातु; णिच् causative √bodhaya)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative): ‘made (them) understand/admonished’
tauthose two
tau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), द्विवचन
tadāthen
tadā:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक