Shloka 65
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
उत्थितश्च सुसंरब्धो निर्दहन्निव चक्षुषा / स्मृत्वा पाशुपतं चास्त्रं शिवदत्तं स भार्गवः
Transliteration
utthitaśca susaṃrabdho nirdahanniva cakṣuṣā / smṛtvā pāśupataṃ cāstraṃ śivadattaṃ sa bhārgavaḥ
Translation
تب بھارگو سخت غضب میں اٹھ کھڑا ہوا، گویا نگاہ سے ہی جلا دے۔ اس نے شیو کے عطا کردہ پاشوپت استر کا دھیان کیا۔
Word by Word
उत्थितःrisen, having stood up
उत्थितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-स्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle qualifying subject
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सु-संरब्धःhighly enraged
सु-संरब्धः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + संरब्ध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; subject-qualifier
निर्दहन्burning (as if)
निर्दहन्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√दह् (धातु) → निर्दहन् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle
इवas if
इव:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक अव्यय (particle of comparison)
चक्षुषाwith (his) eye/gaze
चक्षुषा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√स्मृ (धातु) → स्मृत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
पाशुपतम्Pāśupata (of Śiva)
पाशुपतम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; qualifies ‘अस्त्रम्’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अस्त्रम्weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
शिवदत्तम्given by Śiva
शिवदत्तम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + दत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (शिवेन दत्तम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; qualifies ‘अस्त्रम्’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun
भार्गवःBhārgava (Paraśurāma)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper/patronymic noun