Shloka 46
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय
Transliteration
kirantamājau prasabhaṃ sumoca nārāyaṇāstraṃ vidhimantrayuktam / nārāyaṇāstre bhṛguṇā prayukte rāmeṇa rājannṛpatervadhāya
Translation
میدانِ جنگ میں زور سے تیر برسانے والے پر رام نے ودھی-منتر سے یُکت نارائن اَستر چھوڑا۔ اے راجن، بھِرگو کے عطا کردہ اسی نارائن اَستر سے رام نے اُس نرپتی کے وध کے لیے وار کیا۔
Word by Word
किरन्तम्scattering
किरन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकॄ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘(him) who was scattering’
आजौin battle
आजौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
प्रसभम्violently/forcibly
प्रसभम्:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रसभ (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
सुमोचhe released well/fully
सुमोच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; उपसर्ग: सु-
नारायणNarayana
नारायण:
—
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
अस्त्रम्the Narayana-weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: नारायण-अस्त्रम्
विधिrite/procedure
विधि:
—
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
मन्त्रmantra
मन्त्र:
—
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
युक्तम्endowed with rite and mantra
युक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त; युज् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); तत्पुरुषः: विधि-मन्त्र-युक्तम्
नारायणास्त्रेin/with the Narayana-weapon
नारायणास्त्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनारायणास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः: नारायण-अस्त्रे
भृगुणाby Bhṛgu
भृगुणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-निर्देश), एकवचन
प्रयुक्तेhaving been employed
प्रयुक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्र+युज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when/after it was employed’
रामेणby Rama
रामेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
नृपतेःof the king
नृपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
वधायfor the killing
वधाय:
Prayojana (प्रयोजन/चतुर्थी)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन