Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 35
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्
Transliteration
narmadottaratīrastho hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ / vaṭacchāyāsamāsīno rāmo 'paśyadupāgatam
Translation
نرمدا کے شمالی کنارے پر، بےزخم بدن کے ساتھ، برگد کی چھاؤں میں بیٹھے رام نے آنے والے کو دیکھا۔
Word by Word
नर्मदोत्तरतीरस्थःstanding on Narmadā’s northern bank
नर्मदोत्तरतीरस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनर्मदा + उत्तर + तीर + स्थ (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; ‘नर्मदायाः उत्तरतीरे स्थितः’ (standing on the northern bank of Narmadā)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अकृतव्रणसंयुतःunwounded/without injury
अकृतव्रणसंयुतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअकृत + व्रण + संयुत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; ‘अकृतव्रणैः (अव्रणैः) संयुतः’ (endowed with unwounded state / without wounds)
वटच्छायासमासीनःseated in the banyan’s shade
वटच्छायासमासीनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवट + छाया + समासीन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; ‘वटस्य छायायां समासीनः’ (seated in the banyan’s shade)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
उपागतम्the one who had approached/arrived
उपागतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘उपगतं’ (arrived/approached)