Next Verse

Shloka 1

Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna

इति श्रीब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भर्गवचरिते सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३७// वसिष्ठ उवाच अन्तर्द्धानं गते कृष्णे रामस्तु सुमहायशाः / समुद्रिक्तमथात्मानं मेने कृष्णानुभावतः

iti śrībrahāmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde bhargavacarite saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 37// vasiṣṭha uvāca antarddhānaṃ gate kṛṣṇe rāmastu sumahāyaśāḥ / samudriktamathātmānaṃ mene kṛṣṇānubhāvataḥ

یوں شری برہمانڈ مہاپُران (وایو پروکت) کے وسطی حصے کے تیسرے اُپودھات پاد میں بھارگو چرت کا سینتیسواں ادھیائے۔ وِسِشٹھ نے کہا—جب کرشن نے انتردھان کیا تو نہایت یشسوی رام نے کرشن کے اثر سے اپنے آپ کو بہت ہی برانگیختہ سمجھا۔

इतिthus
इति:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/end marker)
श्री-ब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; ग्रन्थनाम्नि अधिकरणम्
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वायोः प्रोक्ते)
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (मध्यस्य भागे)
तृतीयthird
तृतीय:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'पादे' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
उपोद्धातपादेin the introductory quarter/section
उपोद्धातपादे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धात (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (उपोद्धातस्य पादे)
भर्गवचरितेin the account of Bhārgava
भर्गवचरिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभर्गव (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (भर्गवस्य चरिते)
सप्तत्रिंशत्तमःthirty-seventh
सप्तत्रिंशत्तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तत्रिंशत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अध्यायः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अन्तर्द्धानम्upon (his) disappearance
अन्तर्द्धानम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर्धान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative) एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
गतेhaving occurred / gone
गते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'अन्तर्द्धानम्' सह सति-सप्तमी
कृष्णेwhen Kṛṣṇa (was gone)
कृष्णे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (when Kṛṣṇa had gone/disappeared)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधसूचक निपात (particle)
सुमहायशाःvery illustrious
सुमहायशाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + महायशस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'रामः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
समुद्रिक्तम्swollen with pride / exalted
समुद्रिक्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-रिच् (धातु)
Formक्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'आत्मानम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
अथthen
अथ:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक निपात (then/now)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मेनेconsidered, thought
मेने:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
कृष्ण-अनुभावतःdue to Kṛṣṇa’s influence/power
कृष्ण-अनुभावतः:
Hetu (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + अनुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन; तत्पुरुष (कृष्णस्य अनुभावः) + तसिल्-अर्थ (because of/from)