Shloka 45
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
तत्र तीरे शुभं पुण्यं नानामुनिनिषेवितम् / ददर्श महदाश्चर्यं भार्गवः कुंभजाश्रमम्
Transliteration
tatra tīre śubhaṃ puṇyaṃ nānāmuniniṣevitam / dadarśa mahadāścaryaṃ bhārgavaḥ kuṃbhajāśramam
Translation
وہاں کنارے پر ایک مبارک اور مقدس مقام تھا جسے بہت سے مُنیوں نے آباد کیا تھا۔ بھارگو نے کُمبھج کے آشرم کا عظیم عجوبہ دیکھا۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
तीरेon the bank
तीरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
शुभम्auspicious
शुभम्:
कर्मविशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पुण्यम्holy, meritorious
पुण्यम्:
कर्मविशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण
नानामुनिनिषेवितम्frequented by many sages
नानामुनिनिषेवितम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object seen)
TypeAdjective
Rootनाना + मुनि + निषेवित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समास: तत्पुरुष (नानाभिः मुनिभिः निषेवितम्); कृदन्त: क्त (नि+सेव्)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महत्great
महत्:
कर्मविशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण
आश्चर्यम्wonder
आश्चर्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भार्गवःBhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुम्भजाश्रमम्Kumbhaja’s hermitage
कुम्भजाश्रमम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to ‘आश्चर्यम्’)
TypeNoun
Rootकुम्भज + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: कुम्भजस्य आश्रमः