Shloka 61
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
साधयामास निखिलं स्वकार्यं भृगुनन्दनः / निहत्य कार्त्तवीर्यं तं ससैन्यं सकुलं मुदा / विनिवृत्तो गृहं प्रागात्पितुः स्वस्य भृगूद्वहः
Transliteration
sādhayāmāsa nikhilaṃ svakāryaṃ bhṛgunandanaḥ / nihatya kārttavīryaṃ taṃ sasainyaṃ sakulaṃ mudā / vinivṛtto gṛhaṃ prāgātpituḥ svasya bhṛgūdvahaḥ
Translation
بھृگو کے نندن نے اپنا سارا کام پورا کیا۔ کارتّویریہ کو اس کی فوج اور کُل سمیت قتل کر کے خوشی سے، بھृگو کا سردار اپنے باپ کے گھر لوٹ گیا۔
Word by Word
साधयामासaccomplished
साधयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (परिप्रयोगः: साधयामास = साधयाम् + आस)
निखिलम्entire
निखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्वकार्यं इति विशेषण
स्वकार्यंhis own task
स्वकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व-कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष): स्वस्य कार्यम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भृगुनन्दनःson of Bhṛgu (Paraśurāma)
भृगुनन्दनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु-नन्दन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष): भृगोर् नन्दनः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निहत्यhaving slain
निहत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: हन्, उपसर्ग: नि
कार्त्तवीर्यम्Kārtavīrya (Arjuna)
कार्त्तवीर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; व्यक्तिनाम
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
ससैन्यम्together with his army
ससैन्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-सेन्य (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/सह-समासभाव: सेनया सह; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इति विशेषण
सकुलम्together with his family
सकुलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-कुल (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/सह-समासभाव: कुलेन सह; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इति विशेषण
मुदाwith joy
मुदा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; भावे करणम्
विनिवृत्तःhaving returned
विनिवृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-नि-वृत् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: वृत्, उपसर्ग: वि+नि; कर्तरि प्रयोगे विशेषणवत्
गृहम्home
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य
प्रागात्went forth; went
प्रागात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-गम् (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
स्वस्यof his own
स्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; आत्मसम्बन्धे
भृगूद्वहःbest of the Bhṛgus
भृगूद्वहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु-उद्वह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष): भृगूणाम् उद्वहः (श्रेष्ठः/प्रवरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन