Shloka 43
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
मया मह सुदुःखार्त्तान्भ्रातॄन्मात्रासहैव मे / सांत्वयित्वा स मन्त्रज्ञो ऽजीवयत्पितरं मम
Transliteration
mayā maha suduḥkhārttānbhrātṝnmātrāsahaiva me / sāṃtvayitvā sa mantrajño 'jīvayatpitaraṃ mama
Translation
میں نے اپنی ماں کے ساتھ نہایت غم زدہ بھائیوں کو تسلی دی۔ پھر منتر کے جاننے والے انہوں نے میرے باپ کو دوبارہ زندہ کر دیا۔
Word by Word
मयाby me
मया:
करण (Karaṇa/Instrument/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महाgreatly; very
महा:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootमहा (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formनिपात/विशेषणार्थ-अव्यय (intensifier)
सुदुःखार्तान्greatly sorrow-stricken
सुदुःखार्तान्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु + दुःख + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः सुदुःखेन आर्ताः (तत्पुरुष; ‘afflicted by great sorrow’)
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मात्राwith (the) mother
मात्रा:
सह-करण (Co-agent/Instrumental)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहtogether with
सह:
सह (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition-like indeclinable)
एवindeed; just
एव:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; अत्र षष्ठी (‘my’)
सान्त्वयित्वाhaving consoled
सान्त्वयित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Rootसान्त्वय् (धातु; √सान्त्व)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), णिच्-भाव (causative nuance possible)
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मन्त्रज्ञःknower of mantras
मन्त्रज्ञः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootमन्त्र + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः मन्त्रान् जानाति इति (उपपद-तत्पुरुष)
अजीवयत्revived; brought to life
अजीवयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formणिच् (causative) + लङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः आ- (आजीवयत् → अजीवयत्)
पितरम्father
पितरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ममmy
मम:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन