Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 41
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
राजा न शोचन्मरणं पितुर्मम निरागसः / जगाम स्वपुरं पश्चान्माता मे प्रारुदद्भृशम्
Transliteration
rājā na śocanmaraṇaṃ piturmama nirāgasaḥ / jagāma svapuraṃ paścānmātā me prārudadbhṛśam
Translation
میرے بےگناہ باپ کی موت پر بادشاہ نے کوئی افسوس نہ کیا۔ پھر وہ اپنے شہر لوٹ گیا؛ میری ماں بہت زیادہ روئی۔
Word by Word
राजाthe king
राजा:
कर्ता
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
शोचन्grieving
शोचन्:
कर्ता-विशेषण
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मरणम्death
मरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पितुःof (my) father
पितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
ममmy
मम:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
निरागसःblameless; innocent
निरागसः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootनिरागस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः निर् + आगस् (नञ्/उपसर्ग-तत्पुरुष)
जगामwent
जगाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वपुरम्to his own city
स्वपुरम्:
कर्म/गति-लक्ष्य
TypeNoun
Rootस्व + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः स्व + पुर (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘own city’)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकाल/अनन्तर-अव्यय (adverb of time)
माताmother
माता:
कर्ता
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive) / चतुर्थी (Dative) एकवचन; अत्र षष्ठी-सम्बन्धे (‘my’)
प्रारुदत्cried; wept
प्रारुदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः प्र-
भृशम्excessively
भृशम्:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)