Shloka 3
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
वैकुण्ठो दक्षिणे यस्माद्गौरीलोकश्च वामतः / यदधो ध्रुवलोकश्च सर्वलोकपरस्तु सः
Transliteration
vaikuṇṭho dakṣiṇe yasmādgaurīlokaśca vāmataḥ / yadadho dhruvalokaśca sarvalokaparastu saḥ
Translation
جس کے دائیں جانب ویکنٹھ ہے اور بائیں جانب گوری لوک؛ اور جس کے نیچے دھرو لوک ہے—وہ لوک تمام لوکوں سے ماورا ہے۔
Word by Word
वैकुण्ठःVaikuṇṭha
वैकुण्ठः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दक्षिणेon the right (side)
दक्षिणे:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिशावाचक
यस्मात्from which/wherefrom
यस्मात्:
अपादान (source/relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
गौरीलोकःGaurī’s world
गौरीलोकः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootगौरी + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गौर्याः लोकः)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
वामतःon the left (side)
वामतः:
क्रियाविशेषण/अधिकरणार्थ (adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootवामतस् (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = 'from the left side'
यत्that which/where
यत्:
सम्बन्ध (relative marker)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अधःbelow
अधः:
क्रियाविशेषण/अधिकरणार्थ (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formअव्यय; अधोवाचक (below)
ध्रुवलोकःDhruva’s world (Pole-star world)
ध्रुवलोकः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootध्रुव + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ध्रुवस्य लोकः)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सर्वलोकपरःbeyond all worlds
सर्वलोकपरः:
कर्तृविशेषण/विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसर्व + लोक + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां लोकानां परः = beyond all worlds)
तुindeed, however
तु:
अव्ययार्थ (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
सःhe/that (one)
सः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन