Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā

Forbearance

जगत्सृष्टं मया तात संक्लेशेन तदाज्ञया / तन्नाशकारिणी चैव प्रतिज्ञा भवता कृता

jagatsṛṣṭaṃ mayā tāta saṃkleśena tadājñayā / tannāśakāriṇī caiva pratijñā bhavatā kṛtā

اے بیٹے، اُس کے حکم سے میں نے مشقت کے ساتھ یہ جگت رچا؛ اور تم نے اس کے ناس کا سبب بننے والی پرتیجیا کر ڈالی۔

जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here with participle as object: accusative singular
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; agreeing with जगत्
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन; instrumental
तातO dear one/father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संक्लेशेनwith hardship/strain
संक्लेशेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसंक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
तत्-आज्ञयाby his command
तत्-आज्ञया:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘तस्य आज्ञा’; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
तत्-नाश-कारिणीcausing its destruction
तत्-नाश-कारिणी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + नाश (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ‘तस्य नाशं करोति’ (destroying that); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agreeing with प्रतिज्ञा
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
प्रतिज्ञाthe vow
प्रतिज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवताby you (honored)
भवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental (agent with passive)
कृताmade
कृता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; agreeing with प्रतिज्ञा