Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)

अतो ऽयं वार्यमाणो ऽपि त्वाया पित्रा निरन्तरम् / भाविनोर्ऽथस्य च बलात्करिष्यत्येव मानद

ato 'yaṃ vāryamāṇo 'pi tvāyā pitrā nirantaram / bhāvinor'thasya ca balātkariṣyatyeva mānada

اس لیے، تمہارے اور والد کی طرف سے مسلسل روکے جانے کے باوجود، تقدیر کے زور پر وہ یقیناً ایسا کرے گا، اے عزت دینے والے۔

ataḥtherefore
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootatas (अव्यय)
FormAblatival adverb (तसिलन्त अव्यय) ‘therefore/from this’
ayamthis (man)
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
vāryamāṇaḥbeing restrained
vāryamāṇaḥ:
Karta (कर्ता) as predicate participle to ‘ayam’
TypeAdjective
Root√vṛ (धातु) + ya (य)
FormPresent passive participle (शानच्/मानच्; here -māṇa), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘being restrained/forbidden’
apieven though
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात) ‘even/although’
tvayāby you
tvayā:
Karana (करण) / agent-instrument
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
pitrāby (his) father
pitrā:
Karana (करण) / agent-instrument
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
nirantaramconstantly
nirantaram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnirantaram (अव्यय)
FormAdverb (निरन्तर-प्रयोग; अव्ययवत्) ‘continually’
bhāvinoḥof the two impending (matters)
bhāvinoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootbhāvin (प्रातिपदिक)
FormGenitive (षष्ठी), Dual (द्विवचन); adjective used substantively ‘of the two future (things)’
arthasyaof the matter/result
arthasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
balātby force
balāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbala (प्रातिपदिक)
FormAblative used adverbially (पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत्) ‘by force/forcibly’
kariṣyatiwill do, will make
kariṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormLuṭ (लृट्, simple future), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
evacertainly
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
mānadaO giver of honor
mānada:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmānada (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन)