Shloka 53
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
मृतसंजीविनीं विद्यां यो वेद मुनिदुर्लभाम् / यथाहतान्मृतान्देवैरुत्थापयति दानवान्
Transliteration
mṛtasaṃjīvinīṃ vidyāṃ yo veda munidurlabhām / yathāhatānmṛtāndevairutthāpayati dānavān
Translation
جو مُنیوں کے لیے بھی نایاب ‘مِرتَسَنجیوِنی’ ودیا جانتا ہے، وہ دیوتاؤں کے ہاتھوں مارے گئے مردہ دانَووں کو بھی ویسے ہی اٹھا کر زندہ کر دیتا ہے۔
Word by Word
मृत-संजीविनीम्life-restoring (for the dead)
मृत-संजीविनीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त, √मृ (धातु) + क्त) + संजीविनी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मृतान् संजीवयति या’
विद्याम्knowledge; spell
विद्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम
वेदknows
वेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (विदँ, धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
मुनि-दुर्लभाम्hard to obtain even for sages
मुनि-दुर्लभाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः; स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मुनिभिः अपि दुर्लभा’
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (adverb/conjunction: as/just as)
आहतान्struck down; slain
आहतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआहत (कृदन्त, √हन् (हनँ, धातु) + आ- उपसर्ग + क्त)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
मृतान्dead
मृतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त, √मृ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्तृ-करण), बहुवचनम्
उत्थापयतिraises up; revives
उत्थापयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (ष्ठा, धातु) + उत्- उपसर्ग + णिच् (causative)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिजन्त-प्रयोगः
दानवान्the Dānavas (demons)
दानवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्