Shloka 17
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य रुदती सा भृशातुरा / नविभूतेव शोकेन प्रारुदद्रेणुका पुनः
Transliteration
tamāyāntamabhiprekṣya rudatī sā bhṛśāturā / navibhūteva śokena prārudadreṇukā punaḥ
Translation
اسے آتے دیکھ کر وہ نہایت بے قرار ہو کر رونے لگی؛ غم میں گویا ہوش کھو بیٹھی، رینوکا پھر پھوٹ پھوٹ کر نوحہ کرنے لگی۔
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आयान्तम्coming
आयान्तम्:
कर्म-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+या (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्तरि
अभिप्रेक्ष्यhaving looked at
अभिप्रेक्ष्य:
पूर्वक्रिया (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+प्रेक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having looked)
रुदतीweeping
रुदती:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
साshe
सा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
भृश-आतुराgreatly distressed
भृश-आतुरा:
कर्ता-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootभृश (अव्यय/प्रातिपदिक) + आतुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (exceedingly distressed)
नnot
न:
सम्बन्ध (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
विभूताcomposed/being herself
विभूता:
उपमान (Upamāna/उपमान)
TypeAdjective
Rootविभूत (कृदन्त; वि+भू धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (PPP); उपमानपद (as if not herself/undone)
इवas if
इव:
उपमा-सूचक (उपमासूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (comparative particle)
शोकेनwith grief
शोकेन:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रारुदत्cried out
प्रारुदत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+रुद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रेणुकाRenuka
रेणुका:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb; again)