Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors

Dharma’s Line and the Sādhyas

या तत्र राजसी तस्य तनुः सा वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

yā tatra rājasī tasya tanuḥ sā vai prajākarī / matā sā yā tu kālākhyā prajākṣayakarī tu sā

ان میں جو اس کی راجسی تنو ہے وہ رعایا کو پیدا کرنے والی مانی گئی ہے؛ اور جو کالاکھیا ہے وہ رعایا کے زوال کا سبب ہے۔

which (she)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; relative pronoun
tatrathere/in that set
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of place
rājasīrājasa (of passion)
rājasī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrājasī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; quality adjective (रजोगुणसम्बन्धिनी)
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana; pronoun
tanuḥbody/form
tanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
she/that
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; pronoun
vaiindeed
vai:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
prajākarīcreator of progeny
prajākarī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprajā + karī (कृ धातु से कृत्)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; agentive kṛdanta (णिनि/इन्-प्रत्ययभाव) 'maker'; Tatpuruṣa: prajā-karī = 'producing creatures'
matāis considered
matā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootman (धातु) + ta (कृत्)
FormPPP (क्त) used predicatively; Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; 'is considered'
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
which (she)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; relative pronoun
tubut/and
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; particle
kālākhyācalled Kāla
kālākhyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla + ākhya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Tatpuruṣa 'named Time'
prajākṣayakarīdestroyer of progeny
prajākṣayakarī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprajā + kṣaya + karī (कृ धातु से कृत्)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; agentive 'maker'; Tatpuruṣa: prajā-kṣaya-karī = 'causing destruction of creatures'
tuindeed/but
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; particle
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana