Shloka 37
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
अहोरात्रकलानां तु षडशीत्यधिकाः स्मृताः / रवेर्गति विशेषेण सर्वर्त्तुषु च नित्यशः
Transliteration
ahorātrakalānāṃ tu ṣaḍaśītyadhikāḥ smṛtāḥ / ravergati viśeṣeṇa sarvarttuṣu ca nityaśaḥ
Translation
اہورात्र کی کَلائیں چھاسی سے زیادہ مانی گئی ہیں؛ سورج کی حرکت کے خاص فرق کے مطابق یہ سب رُتوں میں ہمیشہ رہتا ہے۔
Word by Word
अहोरात्रकलानाम्of the parts (kalās) of day and night
अहोरात्रकलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअहोरात्र-कलā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—अहोरात्रस्य कलाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थ (particle: ‘but/indeed’)
षडशीत्यधिकाःeighty-six and more
षडशीत्यधिकाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootषट्-अशीति-अधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समासः—षडशीतिः (86) + अधिकाः = ‘eighty-six and more’
स्मृताःare stated/considered
स्मृताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थः ‘said/remembered as’
रवेःof the Sun
रवेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
गतिmovement
गति:
Karta (कर्ता/Topic)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (context: ‘motion’)
विशेषेणby distinction; especially
विशेषेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे प्रयोगः—‘विशेषेण’ = especially/by distinction
सर्वर्त्तुषुin all seasons
सर्वर्त्तुषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसर्व-ऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—सर्वे ऋतवः (कर्मधारय)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नित्यशःalways
नित्यशः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्यशः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘always/constantly’)