Shloka 121
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
वर्द्धन्ते तेजसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा
Transliteration
varddhante tejasā buddhyā śrutena ca balena ca / yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūrjitameva vā
Translation
جو تَیج، بُدھی، شُروتی اور بَل سے بڑھتے ہیں—جو بھی وِبھوتی سے بھرپور، شری سے مزین اور قوی ہستی ہے، وہ سب اسی طرح ظاہر ہوتی ہے۔
Word by Word
वर्द्धन्तेthey grow/increase
वर्द्धन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural), आत्मनेपद
तेजसाby splendor/energy
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
श्रुतेनby learning/scriptural knowledge
श्रुतेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction/particle)
बलेनby strength
बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction/particle)
यत्whatever (that which)
यत्:
Visheshya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
यत्whatever
यत्:
Visheshya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
विभूतिमत्-सत्त्वम्any being/entity endowed with power/prosperity
विभूतिमत्-सत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभूति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय) ; सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); समासः—कर्मधारय (descriptive: 'vibhūtimat' qualifying 'sattva')
श्रीमद्-ऊर्जितम्glorious and mighty
श्रीमद्-ऊर्जितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक) + ऊर्जित (कृदन्त; ऊर्ज्/ऊर्जय् धातु से)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); समासः—कर्मधारय (descriptive)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)