Next Verse

Shloka 1

Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors

Dharma’s Line and the Sādhyas

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे प्रजापतिवंशानुकीर्त्तनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचु / देवानां दानवानां च दैत्यानां चैव सर्वशः / उत्पत्तिं विस्तरेणैव ग्रूहि वैवस्वतेंऽतरे

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde prajāpativaṃśānukīrttanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcu / devānāṃ dānavānāṃ ca daityānāṃ caiva sarvaśaḥ / utpattiṃ vistareṇaiva grūhi vaivasvateṃ'tare

یوں شری برہمانڈ مہاپُران کے وایو پروکت مدھیہ بھاگ کے تیسरे اُپودھات پاد میں ‘پرجاپتی وंशانوکیرتن’ نام دوسرا ادھیائے۔ رشیوں نے کہا— وئیوسوت منونتر میں دیوتاؤں، دانَووں اور دیتیوں کی پیدائش تفصیل سے بیان کیجیے۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation marker (इति-शब्दः)
śrī-brahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; śrī + brahmāṇḍa (honorific qualifier)
mahā-purāṇein the great Purāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; mahā + purāṇa
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; कृदन्त from √vac)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; past passive participle (क्त) of √vac (वच्) with upasarga pra-; vāyunā proktaḥ = spoken by Vāyu
madhya-bhāgein the middle section
madhya-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya-bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; madhyasya bhāgaḥ
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; ordinal adjective agreeing with pāda/bhāga context
upoddhāta-pādein the introductory section (pāda)
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; upoddhātasya pādaḥ
prajāpati-vaṃśa-anukīrtanamthe recounting of the lineages of Prajāpatis
prajāpati-vaṃśa-anukīrtanam:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootprajāpati + vaṃśa + anukīrtana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; title-compound: prajāpateḥ vaṃśasya anukīrtanam
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya; naming particle (नाम-निपातः)
dvitīyaḥsecond
dvitīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ordinal adjective
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural; parasmaipada
devānāmof the gods
devānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
dānavānāmof the Dānavas
dānavānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
daityānāmof the Daityas
daityānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चय/अवधारण)
sarvaśaḥin every way; completely
sarvaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśas (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
utpattimorigin; creation
utpattim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootutpatti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
vistareṇain detail
vistareṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvistara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; adverbial use
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
grūhitell; relate
grūhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd Person (मध्यमपुरुष), Singular; parasmaipada; Vedic/epic form for gṛhāṇa/gṛhṇīhi
vaivasvatein (the time of) Vaivasvata
vaivasvate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; referring to Vaivasvata (Manu)
antareduring; in the interval
antare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; ‘within/during’ sense