Shloka 46
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
वंशे महति जातस्त्वं वदान्यानां प्रहीभुजाम् / यशांशि कर्मणानेन संप्रतं माव्यनीवशः
Transliteration
vaṃśe mahati jātastvaṃ vadānyānāṃ prahībhujām / yaśāṃśi karmaṇānena saṃprataṃ māvyanīvaśaḥ
Translation
تم سخی بادشاہوں کے عظیم خاندان میں پیدا ہوئے ہو؛ اس عمل سے ابھی اپنی شہرت کے حصّے ضائع نہ کرو۔
Word by Word
vaṃśein a lineage
vaṃśe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvaṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
mahatigreat
mahati:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (vaṃśe)
jātaḥborn
jātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootjan (धातु) → jāta (कृदन्त)
Formभूतकालिक कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘born’
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
vadānyānāmof the generous (ones)
vadānyānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvadānya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
prahī-bhujāmof the kings (earth-rulers)
prahī-bhujām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprahī (प्रातिपदिक) + bhuj (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुषः (प्रहीणि/प्रही- ‘earth’ इत्यर्थे + भुज् ‘ruler’) = ‘earth-rulers’
yaśāṃśifames; glories
yaśāṃśi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyaśas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
karmaṇāby (this) act
karmaṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
anenaby this
anena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
saṃpratamnow; at present
saṃpratam:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootsaṃpratam (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
mādo not
mā:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootmā (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात (prohibitive)
vyanīvaśaḥdo not become subject (do not submit)
vyanīvaśaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-vas (धातु) with vi- + a- (निषेध)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; नकारार्थे ‘माऽ’ योगे: ‘do not dwell/submit’ (पाठभेद/दुर्लभ-रूप)