Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 44
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
वेदान्यस्त्वामृते को ऽन्यो विना दानान्नृपोत्तम / आदानं चिन्तयानो हि बाह्मणेष्वभिवाञ्छति
Transliteration
vedānyastvāmṛte ko 'nyo vinā dānānnṛpottama / ādānaṃ cintayāno hi bāhmaṇeṣvabhivāñchati
Translation
اے نرپوتّم! وید اور دان میں تم جیسا سخی اور کون ہے؟ جو دان چھوڑ کر صرف لینے کا خیال رکھے، وہ برہمنوں میں بھی لالچ کرتا ہے۔
Word by Word
vedānyaḥgenerous
vedānyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvedānya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjective)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ṛteexcept (without)
ṛte:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootṛte (अव्यय)
Formअव्यय; उपपद-निपात (preposition-like particle) अर्थे ‘विना/except’
kaḥwho
kaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
anyaḥanother (person)
anyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
vināwithout
vinā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (particle) अर्थे ‘without’
dānātfrom giving; without charity
dānāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootdāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; ‘vinā’ इत्यस्य योगे अपादानार्थः
nṛpa-uttamaO best of kings
nṛpa-uttama:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रेष्ठः नृपाणाम्)
ādānamtaking; acceptance (of gifts)
ādānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootādāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
cintayānaḥthinking (about)
cintayānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootcint (धातु) → cintayāna (कृदन्त, शतृ/शानच्)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present participle, आत्मनेपद-शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘thinking’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) अर्थे ‘indeed/for’
brāhmaṇeṣuamong Brahmins
brāhmaṇeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
abhivāñchatidesires; longs for
abhivāñchati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhivāñch (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन