Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 38
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
राजोवाच / एवमेवाहमप्येनां न जानामीत्यसांप्रतम् / ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः
Transliteration
rājovāca / evamevāhamapyenāṃ na jānāmītyasāṃpratam / brahmasvaṃ nāpahartavyamiti me śaṅkate manaḥ
Translation
بادشاہ نے کہا—میں بھی ابھی تک اسے ٹھیک طرح نہیں جانتا؛ ‘برہمنوں کی ملکیت نہیں چھیننی چاہیے’ یہ اندیشہ میرے دل میں ہے۔
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
एनाम्her (this)
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootenad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
जानामिI know
जानामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus/that
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
असाम्प्रतम्improperly/at present (improper)
असाम्प्रतम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roota-sāmprata (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb) ‘improper/untimely’
ब्रह्मस्वम्property of a Brahmin/sacred property
ब्रह्मस्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahma-sva (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + स्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अपहर्तव्यम्to be taken away
अपहर्तव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa-hṛ (धातु) → apahartavya (कृदन्त, तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘not to be taken away’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
मेmy/to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
शङ्कतेfears/doubts
शङ्कते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśaṅk (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन