Shloka 36
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
तत्तपोवनमेवासीदिदानीं राजसत्तम / एवंप्रभावा सा यस्य तस्य किं दुर्लं भवेत्
Transliteration
tattapovanamevāsīdidānīṃ rājasattama / evaṃprabhāvā sā yasya tasya kiṃ durlaṃ bhavet
Translation
اے بہترین بادشاہ، جو اب ہے وہی تپوبن تھا؛ جس کی ایسی تاثیر ہو، اس کے لیے کون سی چیز دشوار یا نایاب رہ سکتی ہے؟
Word by Word
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative qualifying तपोवनम्
तपोवनम्forest of austerities/penance-grove
तपोवनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इदानीम्now
इदानीम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootidānīm (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
एवं-प्रभावाof such power
एवं-प्रभावा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootevaṃ (अव्यय) + prabhāva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषण (qualifying सा)
साshe (that cow)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
तस्यfor him/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; used idiomatically ‘what (is) ...?’
दुर्लम्hard to obtain
दुर्लम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdur-labha (प्रातिपदिक; दुर् + लभ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; predicate adjective
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद