Shloka 36
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
सूक्ष्मोत्तरच्छदमुदारयशा मनोज्ञमध्या रुरोह कनकोत्तरविष्टरं तम् / तस्मिन्गृहे नृप तदीयपुरन्ध्रिवर्गः स्वासीनमाशु नृपतिर्विविधार्हणाभिः
Transliteration
sūkṣmottaracchadamudārayaśā manojñamadhyā ruroha kanakottaraviṣṭaraṃ tam / tasmingṛhe nṛpa tadīyapurandhrivargaḥ svāsīnamāśu nṛpatirvividhārhaṇābhiḥ
Translation
باریک اوڑھنی سے ڈھکا ہوا، فراخ شہرت والا اور خوش نما کمر والا وہ بادشاہ اس سنہری تخت پر چڑھ کر بیٹھ گیا۔ اس گھر میں بیٹھے ہوئے نرپتی کو اس کے اندرونِ محل کی عورتوں کے گروہ نے فوراً طرح طرح کے اَर्घ्य اور آدابِ تعظیم سے پوجا۔
Word by Word
sūkṣma-uttara-chadama fine upper covering/cloth
sūkṣma-uttara-chadam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + chada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद—‘रुरोह’ इत्यस्य
udāra-yaśāḥof noble fame
udāra-yaśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudāra (प्रातिपदिक) + yaśas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—कर्तृपदस्य (सः/नरपतिः)
manojña-madhyāhaving a pleasing middle part
manojña-madhyā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmanojña (प्रातिपदिक) + madhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—‘(शय्या/आस्तरणम्)’ इत्यन्तर्निहितस्य
rurohamounted, ascended
ruroha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ruh (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; परस्मैपद
kanaka-uttara-viṣṭarama seat/couch with a golden covering
kanaka-uttara-viṣṭaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkanaka (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + viṣṭara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद—‘रुरोह’ इत्यस्य
tamthat (one)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘viṣṭaram’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश
tasminin that
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘gṛhe’ इत्यर्थे
gṛhein the house
gṛhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
nṛpaO king
nṛpa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
tadīya-purandhrī-vargaḥthe group of his women (ladies)
tadīya-purandhrī-vargaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottadīya (प्रातिपदिक) + purandhrī (प्रातिपदिक) + varga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
svāsīnamseated comfortably
svāsīnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu-āsīna (कृदन्त, √ās/आस्; past participle)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—‘नृपतिम्’ (object)
āśuquickly
āśu:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक क्रियाविशेषण
nṛpatiḥthe king
nṛpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
vividhārbhaṇābhiḥwith various honors/offerings
vividhārbhaṇābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvividha (प्रातिपदिक) + arhaṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/सहभावे