Shloka 48
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
पप्रच्छ कुशलप्रश्नं पुत्रमित्रादिबन्धुषु / सह संकथयंस्तेन राज्ञा मुनिवरोत्तमः
Transliteration
papraccha kuśalapraśnaṃ putramitrādibandhuṣu / saha saṃkathayaṃstena rājñā munivarottamaḥ
Translation
اُس نے بیٹے، دوست اور دیگر رشتہ داروں کی خیریت پوچھی؛ اور برترین مُنی راجہ کے ساتھ گفتگو کرتا رہا۔
Word by Word
papracchahe asked
papraccha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpraś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
kuśala-praśnama welfare-inquiry
kuśala-praśnam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuśala (प्रातिपदिक) + praśna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; कर्मधारयः ‘कुशलः प्रश्नः’
putrasons
putra:
Upapada/Compound-member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (stem form) समासाङ्ग
mitrafriends
mitra:
Upapada/Compound-member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootmitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रातिपदिक-रूप (stem form) समासाङ्ग
ādiand others
ādi:
Upapada/Compound-member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (stem form) समासाङ्ग; ‘etc.’
bandhuṣuamong (his) relatives such as sons and friends
bandhuṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbandhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), बहुवचन; ‘putra-mitra-ādi-bandhuṣu’ इति समाहार-तत्पुरुष-प्रायः (determinative compound)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-शब्दः (indeclinable), सहार्थक (with)
saṃkathayanconversing
saṃkathayan:
Kartā (कर्ता)
TypeVerb
Rootsaṃ-kathaya (धातु; causative/denominative from kath)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘conversing’
tenawith him
tena:
Sahakārī/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
rājñāwith the king
rājñā:
Sahakārī/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
muni-vara-uttamaḥthe best of the best sages
muni-vara-uttamaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक) + vara (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘मुनीनां वराणाम् उत्तमः’ (superlative within determinative compound)