Shloka 31
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
वसुधामन्वकीर्यन्त शोणितार्द्राः समन्ततः / एवं सवागुरैः कैश्चित्पतद्भिः पतितैरपि
Transliteration
vasudhāmanvakīryanta śoṇitārdrāḥ samantataḥ / evaṃ savāguraiḥ kaiścitpatadbhiḥ patitairapi
Translation
زمین ہر طرف خون میں لت پت لاشوں سے بکھری پڑی تھی؛ کچھ اپنے جالوں کے ساتھ گر رہے تھے اور کچھ گر چکے تھے۔
Word by Word
वसुधाम्the earth/ground
वसुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
अनुalong, after (as preverb)
अनु:
Upasarga (उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preverb/indeclinable)
अकीर्यन्तwere scattered over
अकीर्यन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकॄ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); उपसर्ग: अनु-; धातु: कॄ/किर् ‘to scatter, to strew’
शोणित-आर्द्राःwet with blood
शोणित-आर्द्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशोणित (प्रातिपदिक) + आर्द्र (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन (plural), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), पुल्लिङ्ग (masculine); तत्पुरुष-समास (determinative): शोणितेन आर्द्राः ‘wet with blood’
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
स-वागुरैःwith snares/nets
स-वागुरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवागुर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m/n), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural); अव्ययीभाव-समास: स- ‘with’ + वागुरैः ‘with nets/snares’
कैश्चित्by some
कैश्चित्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural); चित्-प्रत्यययुक्त (indefinite)
पतद्भिःby those falling
पतद्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle/शतृ), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m/n)
पतितैःby those fallen
पतितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m/n)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)