Shloka 25
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
ययौ संच्छादयन्व्योम विमानशतसंकुलम् / संप्रवश्य वनं घोरं विन्ध्योद्रेर्बलसंचयैः
Transliteration
yayau saṃcchādayanvyoma vimānaśatasaṃkulam / saṃpravaśya vanaṃ ghoraṃ vindhyodrerbalasaṃcayaiḥ
Translation
وہ آگے بڑھا، گویا سینکڑوں وِمانوں کے ہجوم سے آسمان ڈھک گیا ہو؛ پھر وِندھیا پہاڑ کی ڈھلوانوں پر لشکری جتھوں سمیت ہولناک جنگل میں داخل ہوا۔
Word by Word
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘went’
संच्छादयन्covering
संच्छादयन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-छद् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
Formणिजन्त वर्तमानकाले शतृ, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘covering/veiling’
व्योमthe sky
व्योम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
विमान-शत-संकुलम्crowded with hundreds of aerial cars
विमान-शत-संकुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमान (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + संकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘विमानशतेन संकुलम्’ (crowded with hundreds of aerial cars); agrees with व्योम
संप्रवश्यhaving entered
संप्रवश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-प्र-विश् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वार्थे ल्यप् (gerund), अव्यय; ‘having entered’
वनम्the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
घोरम्terrible/fearsome
घोरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with वनम्
विन्ध्य-उद्रेःof the Vindhya heights
विन्ध्य-उद्रेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविन्ध्य (प्रातिपदिक) + उद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुष/षष्ठी: ‘विन्ध्यस्य उद्रिः’ (Vindhya mountain-slope/peak)
बल-संचयैःwith masses of troops
बल-संचयैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक) + संचय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘बलस्य संचयाः’ (masses/accumulations of troops)