Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord

दृष्ट्वानुकंपहृदयस्तत्परित्राणकातरः / तिष्ठतिष्ठेति तं व्याघ्रं वदन्नुच्चैरथान्वयात्

dṛṣṭvānukaṃpahṛdayastatparitrāṇakātaraḥ / tiṣṭhatiṣṭheti taṃ vyāghraṃ vadannuccairathānvayāt

اسے دیکھ کر اس کا دل رحم سے بھر گیا؛ اسے بچانے کی بےقراری میں وہ بلند آواز سے ‘ٹھہر، ٹھہر’ کہتا ہوا اس ببر (شیر) کی طرف لپکا۔

dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormKtvā absolutive (क्त्वा), ‘having seen’
anukampā-hṛdayaḥcompassionate-hearted
anukampā-hṛdayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanukampā (प्रातिपदिक) + hṛdaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; बहुव्रीहिः—‘अनुकम्पा हृदये यस्य’ (whose heart is compassionate)
tat-paritrāṇa-kātaraḥeager/anxious to save him
tat-paritrāṇa-kātaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + paritrāṇa (प्रातिपदिक) + kātara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; तत्पुरुषः—‘तस्य परित्राणाय कातरः’ (anxious to rescue him)
tiṣṭhastop!
tiṣṭha:
Sambodhana/Preraka-kriyā (सम्बोधन/आज्ञा)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
FormLoṭ-lakāra (लोट्/Imperative), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana, parasmaipada
tiṣṭhastop!
tiṣṭha:
Sambodhana/Preraka-kriyā (सम्बोधन/आज्ञा)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
FormLoṭ, Madhyama, Ekavacana; repetition for emphasis
itithus
iti:
Sambandha (उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle
tamthat (one)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; pronoun
vyāghramtiger
vyāghram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvyāghra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
vadansaying
vadan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
FormŚatṛ present active participle, Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
uccaiḥloudly
uccaiḥ:
Sambandha (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootuccaiḥ (अव्यय)
FormAvyaya; manner adverb
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; sequence marker
anvayāthe pursued / followed
anvayāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-i (धातु)
FormLuṅ-lakāra (लुङ्/Aorist), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana, parasmaipada; upasarga—anu (अनु); ‘followed/pursued’