Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord

वसिष्ठ उवाच तथेत्युक्त्वा गते तस्मिन्भृगुवर्यो महोदरे / कृतकृत्यो गुरुजनं द्रष्टुं गन्तुमियेष सः

vasiṣṭha uvāca tathetyuktvā gate tasminbhṛguvaryo mahodare / kṛtakṛtyo gurujanaṃ draṣṭuṃ gantumiyeṣa saḥ

وسِشٹھ نے کہا— ‘یوں ہی ہو۔’ وہ چلا گیا تو مہودر میں بھِرگو وَنش کے برتر رشی نے اپنا فرض پورا کر کے گروجنوں کے درشن کے لیے جانے کا ارادہ کیا۔

vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st), Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्/Perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana, parasmaipada
tathāso / thus
tathā:
Sambandha (वाक्योपपद)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; assent/‘so be it’ (evaṃ-artha)
iti‘thus’ (quoting)
iti:
Sambandha (उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-प्रयोग)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormKtvā-pratyaya absolutive (क्त्वा/ल्यप्), ‘having said’
gatewhen (he) had gone
gate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
FormKta (क्त) PPP used as locative absolute; Puṃliṅga, Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana; ‘when (he) had gone’
tasminin/when he
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th), Ekavacana; pronoun; with gate = locative absolute
bhṛgu-varyaḥthe excellent Bhṛgu (sage)
bhṛgu-varyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + varya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः—‘श्रेष्ठो भृगुः’
mahodarein Mahodara (place)
mahodare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + udara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th), Ekavacana; कर्मधारयः—‘महदुदरं यस्य’/place-name; locative of place
kṛta-kṛtyaḥhaving fulfilled his task
kṛta-kṛtyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + kṛtya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; तत्पुरुषः—‘कृतं कृत्यं येन’ (one who has accomplished his duty)
guru-janamthe elders / teachers
guru-janam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः—‘गुरूणां जनः’
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormTumun infinitive (तुमुनन्त), ‘to see’
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
FormTumun infinitive, ‘to go’
iyeṣaintended / wished
iyeṣa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्/Perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana, parasmaipada; ‘desired/intended’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; pronoun