Shloka 43
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
एवं क्रमेण तीर्थेषु स्नात्वा चैव वसुंधराम् / प्रदक्षिणीकृत्य शनैः शुद्धदेहो ऽभवन्नृप
Transliteration
evaṃ krameṇa tīrtheṣu snātvā caiva vasuṃdharām / pradakṣiṇīkṛtya śanaiḥ śuddhadeho 'bhavannṛpa
Translation
اے نرپ! یوں ترتیب وار تیرتھوں میں غسل کر کے اور وسندھرا کی پردکشنا کر کے وہ آہستہ آہستہ پاکیزہ بدن والا ہو گیا۔
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘thus/in this manner’
क्रमेणin order
क्रमेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by sequence/in order’
तीर्थेषुat sacred places
तीर्थेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyā-pūrvakāla (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having bathed’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक-conjunction)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण particle): ‘indeed/just’
वसुंधराम्the earth
वसुंधराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रदक्षिणीकृत्यhaving circumambulated
प्रदक्षिणीकृत्य:
Kriyā-pūrvakāla (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√दक्षिणी-कृ (धातु; नामधातु/denominative from प्रदक्षिणा)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having circumambulated (clockwise)’
शनैःslowly
शनैः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘slowly/gradually’
शुद्धदेहःwith purified body
शुद्धदेहः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध + देह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् of implied subject ‘सः’; ‘having a purified body’
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन