Shloka 3
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
विचित्रार्थपदौदार्यगुणगांभीर्यजातिभिः / सर्वज्ञस्यैव ते वाणी श्रूयते ऽतिमनोहरा
Transliteration
vicitrārthapadaudāryaguṇagāṃbhīryajātibhiḥ / sarvajñasyaiva te vāṇī śrūyate 'timanoharā
Translation
معانی کی ندرت، الفاظ کی رفعت، اوصاف اور گہرائی سے آراستہ تمہاری گفتار گویا سب کچھ جاننے والے کی ہے؛ نہایت دلکش سنائی دیتی ہے۔
Word by Word
विचित्र-अर्थ-पद-औदार्य-गुण-गाम्भीर्य-जातिभिःby (its) varieties of meaning, words, generosity, qualities, depth, and style
विचित्र-अर्थ-पद-औदार्य-गुण-गाम्भीर्य-जातिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविचित्र (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + औदार्य (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + गाम्भीर्य (प्रातिपदिक) + जाति (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ-समास (विचित्रार्थादीनि); स्त्रीलिङ्ग ‘जाति’ आधार; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; हेतौ/करणे
सर्वज्ञस्यof the omniscient one
सर्वज्ञस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसर्वज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
वाणीspeech/voice
वाणी:
Karta (कर्ता; of passive)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; subject of passive verb
श्रूयतेis heard
श्रूयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (is heard)
अति-मनोहराexceedingly charming
अति-मनोहरा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय/उपसर्गसदृश) + मनोहर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाणी-विशेषण