Shloka 73
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
स्वधर्मादामिषेणाहं सकुटुम्बो दिनेदिने / वर्त्तामि सापि मे वृत्तिर्विधात्रा विहिता पुरा
Transliteration
svadharmādāmiṣeṇāhaṃ sakuṭumbo dinedine / varttāmi sāpi me vṛttirvidhātrā vihitā purā
Translation
اپنے فرض سے حاصل ہونے والے گوشت پر میں اور میرا خاندان روزانہ گزر بسر کرتے ہیں؛ یہ ذریعہ معاش خالق نے پہلے ہی میرے لیے مقرر کر دیا تھا۔
Word by Word
स्वधर्मात्from (my) own duty
स्वधर्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootस्वधर्म (प्रातिपदिक; स्व + धर्म)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य धर्मः)
आमिषेणby meat/flesh
आमिषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स-कुटुम्बःtogether with (my) family
स-कुटुम्बः:
Karta (कर्ता; विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + कुटुम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (कुटुम्बेन सह)
दिने-दिनेday by day
दिने-दिने:
Adhikarana (अधिकरण; काल)
TypeIndeclinable
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः (पुनरुक्ति), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘प्रतिदिनम्’
वर्त्तामिI live/continue
वर्त्तामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
साthat
सा:
Karta (कर्ता; वृत्तिः इत्यस्य विशेषण/संबन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
वृत्तिःlivelihood/occupation
वृत्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विधात्राby the Ordainer/Creator
विधात्रा:
Karta (कर्ता; तृतीया)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन
विहिताordained/appointed
विहिता:
Karta (कर्ता; विशेषण)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘वृत्तिः’ इत्यस्य विशेषणम्
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (अधिकरण; काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/earlier)