Shloka 55
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्
Transliteration
kṣaṇārddhamapi te pāpa śreyasī neha saṃsthitiḥ / viruddhācaraṇo nityaṃ dharmadriṣ ko labhecca śām
Translation
اے گنہگار، تیرے لیے یہاں آدھا لمحہ بھی ٹھہرنا بہتر نہیں؛ جو ہمیشہ دھرم کے خلاف چلے، وہ دھرم بین ہو کر سکون کیسے پائے؟
Word by Word
क्षणार्धम्half a moment
क्षणार्धम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Temporal extent)
TypeNoun
Rootक्षण-अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (क्षणस्य अर्धम्)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (even)
तेfor you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)
पापO sinner
पाप:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
श्रेयसीbetter
श्रेयसी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संस्थितेः)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
संस्थितिःstaying, remaining
संस्थितिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विरुद्धाचरणःone of contrary conduct
विरुद्धाचरणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविरुद्ध-आचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (विरुद्धम् आचरणम् यस्य) — व्यवहारतः बहुव्रीह्यर्थे ‘one whose conduct is contrary’
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (always)
धर्मदृक्one who sees/knows dharma
धर्मदृक्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म-दृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (धर्मं पश्यति इति)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता/Interrogative subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
लभेत्could obtain
लभेत्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शाम्peace
शाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशम् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शम्/शान्ति’