Shloka 48
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा
Transliteration
tasmādvihīnajātīyaṃ viditvātmānamabyatha / śīghramasmādvrajānyatra nātra kāryā vicāraṇā
Translation
اس لیے خود کو کم تر ذات کا جان کر، اے نڈر! یہاں سے فوراً کہیں اور چلے جاؤ؛ یہاں سوچ بچار کی کوئی گنجائش نہیں ہے۔
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; हेत्वर्थे (ablatival adverb: ‘therefore/from that’)
विहीनजातीयम्one devoid of (proper) caste/lineage
विहीनजातीयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootविहीन + जातीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2nd), एकवचन (sg.); कर्मधारयः: ‘विहीनं जातीयं (स्वजात्या रहितम्)’
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/Prior action)
TypeIndeclinable
Rootविद् (धातु) → विदित्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having known’
आत्मानम्yourself
आत्मानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2nd), एकवचन (sg.)
अब्यथyou were distressed / you grieved
अब्यथ:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootव्यथ् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg.); परस्मैपदम्
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
अस्मात्from this (place/person)
अस्मात्:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), पञ्चमी (Abl. 5th), एकवचन (sg.)
व्रजgo
व्रज:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg.); परस्मैपदम्
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb: elsewhere)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचकः (here)
कार्यāto be done / necessary
कार्यā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1st), एकवचन (sg.); विधेय-विशेषणम् (predicative adjective)
विचारणाdeliberation, consideration
विचारणा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1st), एकवचन (sg.)